همراه دانش آموز براي فرداي بهتر

هوش زبانی:یعنی توانایی به کارگیری درست لغات به صورت شفاهی یا نوشتاری،نحوی، آواشناختی ومعنا شناختی وجنبه های عملی زبان و... کاربردهای این نوع هوش طیفی از استفاده ی زبان برای متقائد کردن دیگران(معانی  وبیان) تا فنون یاد یاری و فرا زبان را شامل می شود.نواحی مغزی گیجگاهی وپیشانی چپ (بروکا و ورونیکه)درزمان استفاده از این هوش فعالتد،در کودکی به اوج می رسد وتا پیری باقی می ماند منشاء تکاملی آن از مطالب نوشته شده در سیصد سال پیش تا کنون می باشد ودر گونه های دیگری مثل میمون ها (توانایی نام بردن)نیز تظاهر می کند.از روش های پرورش ارزش های این هوش داستانسرایی شفاهی می باشد.ایضا عامل تاریخی  انتقال شفاهی مطالب پیش از چاپ مربوط به این نوع از هوش است.

سنجش در دانش آموزان:

- نسبت به سنش خوب می نویسد.

- می تواند داستان های بلندی را از خود بسازد یا لطیفه های فراوان بگوید.

- قادر است اسامی، مکان ها، تاریخ ها وجزئیات را به خوبی به حافظه بسپارد.

- از بازی با کلمه ها وخواندن کتاب لذت می برد.

- کلمه ها را به درستی ادا می کند.

- از گفتن اشعار بی معنی وزبان گیرها لذت می برد.

- از گفت وگوهای شفاهی مثل داستان وکتاب گویا وتفسیر رادیویی لذت می برد.

- با توجه به سنسش لغات زیادی می داند.

- با دیگران به روش کاملا کلامی ارتباط برقرار می کند.

- و...

عوامل موثردر پرورش هوش زبانی دانش آموزان:

کنفرانس ها،بحث های گروهی،کتاب،یادداشت،شکل گشایی،کاتالوگ،فعالیت نوشتاری،زمان مشارکت،داستانسرایی،نوارها وکتاب های گویا،سخنرانی بدون آمادگی قبلی،مذاکرات،خواندن همراه کر،خواندن فردی، خواندن در کلاس،به خاطر سپاری اطلاعات زبانی،ضبط لغات ادا شده،جمع آوری مجلات و...

هوش منطقی -ریاضی : یعنی توانایی استفاده ی درست از اعداد وارقام وبیان استدلالات درست ،این هوش مستلزم شناسایی الگوها وروابط منطقی،گزاره ها وقضایا بوده ودر مقولات هوشی طبقه بندی،رده بندی،استنباط،تعمیم،محاسبه،آزمون،وفرضیه کاربرد دارد. موقع بکارگیری این هوش لوب پیشانی ولوب آهیانه ی سمت راست فعال می شود اوج آن در دوره ی نوجوانی وجوانی بوده وپس از چهل سالگی افت می کند کشقیات علمی،فرضیه های ریاضی وسیستم های شمارش وطبقه بندی در زمره ی روش های پرورش ارزش ها در این حیطه ی هوشی می باشندمنشاء تکامل آن سیستم های شمارشی وتقویم های یافت شده ی قدیمی بوده ودرگونه های دیگری مثل زنبورها به صورت محاسبه ی مسافت نمود دارداهمیت این نوع هوش درعامل تاریخی کامپیوتر نمایان است.

سنجش در دانش آموزان:

- سوال های فراوانی در مورد نحوه ی کارکرد اشیاء مطرح می کند.

-  از بازی با اعداد وارقام لذت می برد.

- ازبودن در کلاس زیاضی کیف می کند.

- بازی ریاضی وکامپیوتری برایش لذت بخش است.

- از شطرنج ودیگر بازیهای فکری لذت می برد.

- به حل معماهای منطقی وطنز آمیز علاقه دارد.

- به طبقه بندی وسایر الگوهای منطقی علاقه دارد.

- به انجام آزمایشات در کلاس علوم یا ساعت بیکاری علاقه دارد.

- در انجام تفکر منطقی به روش پیاژه مهارت دارد.

- به موضوعات علمی،علاقه نشان می دهد.

 عوامل موثر در پرورش هوش منطقی- ریاضی در دانش آموزان:

نوشتن مسائل رباضی روی تخته،پرسش های سقراطی،دلایل علمی،تمرین های حل المسائل منطقی،طبقه بندی و رده بندی،تعیین کد،بازی ها و معماهای منطقی،محاسبه وکمیت نمایی،زبان های برنامه نویسی رایانه ای،تمرینات بسط شناختی پیاژه،روش های اکتشافی،معرفی منطقی-تربیتی دروس و...

هوش مکانی :یعنی توانایی درک درست جهان به صورت مکانی- بصری وایجاد تغییر در این ادراک.این هوش مستلزم شناسایی رنگ،خط،شکل وفرم،فضا وتوانایی تجسم و بازنمایی گرافیکی و رابطه ی بین این عوامل است.وبا قابلیت فرد برای تطبیق خود در یک(ماتریس)فضایی ارتباط دارد.نواحی خلفی مغزی در استفاده از این نوع هوش درگیر می شوند.(افکار توپولوژیکی در سنین کودکی باعث راهیابی به برنامه های اقلیدسی درنه و ده سالگی می شوند وچشم هنرمند در پیری نیز کارایی دارد)کارهای هنری،سیستم های دریانوردی وطرح های معماری و...نتیجه ی پرورش ارزشی این نوع از هوشندمنشاء تکاملی آن تصاویر کشیده شده روی دیوار غارها بوده وبه صورت غریزه ی خاکی در گونه های بسیاری از جانوران تظاهر دارداین نوع هوش با پیدایش عامل تاریخی ویدیو و تکنولوژی های بصری اهمیت بیشتری یافته است.

سنجش در دانش آموزان:

- تصاویر بصری را به صورت واضح گزارش می کند.

- در خواندن جدول ها ونمودارها ونقشه ها بهتر از متون غمل می کند.

- به خیال پرداز ی علاقه دارد.

- از انجام فعالیت هنری لذت می برد.

- در طراحی مهارت دارد.

- به دیدن فیلم واسلاید وسایر نمایش ها علاقه دارد.

- از حل معما ومسائل دسوار لذت می برد.

- می تواند اشکال سه بعدی جالبی را بسازد.

- هنگام خواندن از تصاویربیشتر از مطالب می آموزد.

-  به خط خطی کردن کتاب و برگه های خود می پردازد.

عوامل موثردر پرورش هوش مکانی در دانش آموزان:

نقشه،نمودار،جدول،تجشم،عکاسی،ویدیو،اسلاید،فیلم،معماهای بصری، کیت های سه بعدی،گرایش های هنری،داستانسرایی تخیلی،استعاره های تصویری، خیال پردازی خلاق، طراحی،کولاژ،طراحی ذهنی،تمرین فکر بصری، سمبل های گرافیکی ،نقشه های ذهن وسامانه های بصری،نرم افزارهای گرافیکی،یافتن الگو های بصری وخطاهای چشمی،علائم رنگی،فعالیت های مربوط به هوشیاری بصری، نقاشی وطراحی وتجربیات آموزش تصویری و...

هوش حرکتی-جسمانی : یعنی مهارت در بکارگیری کل بدن برای بیان افکار و احساسات.این هوش مهارت فیزیکی خاص از قبیل تعادل، هماهنگی،چالاکی، قدرت،انعطاف پذیری، قدرت،سرعت و همچنین قابلیت های لمسی را شامل می شود.این نوع هوش ارتباط تنگاتنگی با مخچه،غده های بازال وقشر حرکتی دارد.وپرورش ارزش هایی همچون صنایع دستی،حرکات ورزشی،کارهای نمایشی و مجسمه سازی را به دنبال دارد.منشاء تکاملی آن استفاده ی اولیه از ابزار بوده ودر دیگر گونه های جانوری مثل نخستین ها و مورچه خوارها و...نیز تظاهر پیدا کرده است این نوع هوش در روره ی اقوام وحشی اهمیت بیشتری داشت.

 سنجش در دانش آموزان:

-  دریک یا چند حرکت ورزشی خوب عمل می کند.

- زمانی که بای مدتی در یک جا می نشیند دائما تکان می خورد ونا آرامی دارد.

- حرکات دیگران را به راحتی تقلید می کند.

- از جدا کردن قطعات وسابل مختلف وگذاشتن دوباره ی آن ها سر جای خود لذت می برد.

- دست های خود را روی چیزی که می بیند می گذارد.

- از دویدن وپریدن وسوت زدن وفعالیت هایی از این قبیل لذت می برد.

- بیانات خود را بسیار با احساس ادا می کند.

- در کارهای دستی مهارت زیادی دارد.

- هنگام فکر کردن یا کار کردن سایر احساسات فیزیکی را گزارش می دهد.

- از کار کردن با گل رس وسایر تجربیات لامسه ای لذت می برد.

عوامل موثر در پرورش هوش حرکتی – جسمانی در دانش آموزان :

حرکات خلاق،تفکر عمل مدار،گردش علمی،نمایش بی کلام،نمایش کلاسی ،بازی گروهی ورقابتی، تمرین های هوشیاری فیزیکی،انواع مختلف فعالیت عملی،صنایع دستی،نقشه های بدن، تصویر برداری هنر،آشپزی و باغبانی وسایر فعالیت ها،نرم افزارهای واقعیت مجازی،مفاهیم حرکتی،فعالیت های آموزش بدنی، استفاده از زبان اندام،تجربیات واطلاعات لمسی، تمرین های ریلکسیشن،واکنش های بدنی

 هوش موسیقیایی  :یعنی توانایی درک ،تشخیص،تبدیل واجرای  اشکال موسیقیایی .این هوش مستلزم شناسایی ریتم ،ارتفاع یا ملودی وطنین  یا رنگ مایه ی یک قطعه ی موسیقی است.فرد می تواند درکی استعاری یا صعودی= نزولی (برونی =درونی)یا درک معمولی یا نزولی= صعودی (تحلیلی =تکنیکی )یا هر دو را ازموسیقی داشته باشد.موقع استفاده ازاین هوش لوب گیجگاهی راست درگیرمی شود در نتیجه ی گسترش هوش اولیه ،وبحران  زدگی نوابغ توسعه یافته است .آهنگسازی ونوازندگی  ... از روشهای ارزشی آن به شمار می رود.منشاء تکاملی این نوع هوش ابزارهای موسیقیایی درعصرحجر بوده است ودر گونه های دیگرجانوری مثل پرندگان  نمود دارد وعامل تاریخی موثردراهمیت پیدا کردن آن به زمانی برمی گردد  که مکالمه درطبیعت بیشتر به صورت موسیقی بوده است.

سنجش در دانش آموزان :

- ملودی های آواز را به خاطر می آورد.

- از صدای خوبی برای آواز خواندن برخوردار است.

- در گروه کر،به نواختن یا خواندن می پردازد.

- در صحبت کردن یا حرکت کردن،بسیار موزون عمل می کند.

- به طور نا خودآگاه با خود زمزمه می کند.

- همان طور که کار می کند،با دست ضربات ریتمیک روی میز وارد می کند.

- نسبت به صدای محیطی حساس است.

- وقتی قطعه ای موسیقی پخش می شود، به طور مطلوبی واکنش نشان می دهد.

- آواز هایی را که خارج از مدرسه فرا گرفته است،می خواند.

- صداهای نا موزون وسازهای خارج از ریتم وکوک را تشخیص می دهد..

عوامل موثر در پرورش هوش موسیقیایی دانش آموزان:

مفاهیم موسیقایی،آوازخواندن ،زمزمه کردن،یا سوت زدن،نواختن موزیک ضبط شده،نواختن آهنگ با پیانو،گیتاریاسایرآلات موسیقی،آوازخواندن گروهی  ، موسیقی حالات روحی،گرایش موسیقیایی،نواختن سازهای کوبه ای ،ریتم،آواز،ضربه وسرود،استفاده از موسیقی متن ،ارتباط دادن آهنگ با مفاهیم،ساختن ملودی های جدید برای مفاهیم ،گوش دادن به مظاهردرونی موسیقی،نرم افزار موسیقی،موسیقی فراذهنی.

هوش میان فردی :یعنی توانایی درک وتمایز حالات روحی،مقاصد،انگیزه ها واحساسات دیگران.این هوش، مستلزم شناسایایی حالات چهره،صداها،ایماواشارات،توانایی تشخیص انواع مختلف نشانه های بین فردی وتوانایی پاسخ گویی صحیح به این نشانه هاباروش عملی است.موقع استفاده ازاین هوش لوب های پیشانی،لوب گیجگاهی به ویژه در نیمکره سمت راست مغز وسیستم لیمبیک  فعال می شوند.الحاقات وترکیبات  سه ساله نخست زندگی ازعوامل توسعه ی آن بوده واسناد سیاسی  ونهادهای اجتماعی از روشهای پرورش ارزشی آن محسوب می شود.منشاء تکاملی آن زندگی گروهی برای شکار بوده وتظاهر آن در گونه های دیگرمثل نخستین ها و... به صورت پیوند مادری مشاهده می شود.عامل تاریخی اقتصاد خدماتی در اهمیت پیدا کردن این نوع هوش نقش بسزایی داشته است.

سنجش در دانش آموزان:

- با همسالان خود معاشرت دارد.

- به نظر می رسد که از توانایی ذاتی برای ریاست برخوردار است.

- معمولا دوستان خود را نصیحت می کند.

- به نظر می رسد که با چم وخم زندگی شهری آشنا است.

- عضو باشگاه یا سازمان یا گروه های رسمی همسالان خود است.

- از تدزیس برای سایر کودکان لذت می برد.

- از بازی با دیگر کودکان لذت می برد.

- دو یا چند دوست صمیمی دارد.

- از حس همدردی بالایی برخوردار است.

- دیگران از معاشرت با او لذت می برند.

عوامل موثر در پرورش هوش میان فردی در دانش آموزان:

گروه های همکار،ارتباطات میان فردی،میانجیگری در درگیری ها،آموزش به همسالان،بازی های صفحه ای،جلسات معماهای گروهی،در میان گذاشتن مسائل با همکلاس ها،فعالیت های اجتماعی، دوره های کارآموزی،تقلیدها وشبیه سازی ها،انجمن های علمی،نرم افزارهای تعاملی و دوسویه ،گردهمایی های اجتماعی.

هوش درون فردی:یعنی شناخت خودوتوانایی  عملکرد مناسب براساس آن.این هوش،مستلزم ذاشتن تصویر روشنی از توانایی ها ومحدودیت های فردی، آگاهی ازحالات درونی،مقاصد،انگیزه ها،خلق وخو،تمایلات،قدرت خویشتن داری،انضباط فردی،ادراک وعزت نفس است.دز زمان استفاده از این نوع هوش لوب های پیشانی،آهیانه وسیستم لیمبیک فعال می شوند.شکل گیری مرز میان خود ودیگری در سه ساله ی نخست از عوامل توسعه ی آن محسوب می شوند.از روش های پرورش ارزشی آن می توان به سیستم های دینی،نظریات روان شناسی ومقررات عبور ومرور اشاره کرد.منشاء تکاملی آن شواهد حیات معنوی اولیه بوده وبرخورد شامپانزه با آینه وتجربه ی ترس در میمون ها از تظاهر این هوش در دیگر گونه های دیگر جانوری محسوب می شود.عامل تاریخی پیچیده شدن زندگی اجتماعی ونیاز به اخذ تصمیم بر اهمیت پرورش این هوش تاکید دارد.

سنجش در دانش آموزان :

- استقلال واراده ی بالایی دارد.

- قابلیت ها وضعف های خود را می شناسد.

- وقتی تنها می ماند به مطالعه وبازی می پردازد.

- در شیوه ی زندگی ویادگیری ساز خودش را می زند.

- از علایق وسرگرمی های خود زیاد حرف می زند.

- از عهده ی مراقبت از خود به خوبی بر می آید.

- قادر است احساسات خود را به درستی بیان کند.

- قادر است از شکست ها وموفقیت های خود درس بگیرد.

- از عزت نفس بالایی برخوردار است.

عوامل موثر در پرورش هوش درون فردی در دانش آموزان :

مطالعات فردی،لحظه های عاطفی،آموزش های فردی،پروژه ها وبازی های فردی، رفتن به مکان های خلوت برای مطالعه،دوره های واکنشی یک دقیقه ای،کانون های علاقه،روابط فردی،مواجهه با برنامه های درسی انگیزشی،ساعت آزاد،یادگیری برنامه های خودآموز،حق انتخاب تکلیف،فعالیت های مربوط به عزت نفس،جمع آوری مجلات،جلسات تعیین هدف،جلسات تعیین هدف، فعالیت های مربوط به عزت نفس وجمع آوری مجلات.

هوش طبعت گرا : یعنی مهارت در شناخت وطبقه بندی گونه های ومختلف گیاهی وجانوری ومحیط فردی وتوانایی شناسایی دیگر پدیده ها وتشخیص وتمییز اشکال غیر زنده. در زمان بکارگیری این هوش نواحی لوب آهیانه ی چپ فعال می شود عوامل توسعه ی آن تحصیل وتجربه بوده واز روش های پرورش ارزشی آن می توان به رده بندی مردمی،دانش های گیاهی،آیین شکار واسطوره شناسی روح حیوانات اشاره کرد.منشاء تکامل آن ابزار های شکار اولیه بوده،وتظاهر آن در گونه های دیگر به صورت غریزه برای شکار می باشد و اهمیت شکار در اقوام اولیه و نیاز به حفظ اکویسیتم حیات در حال حاضر از عوامل تاریخی تلثیر گذار بر اهمیت آن هستند.

سنجش در دانش آموزان:

- در زمینه ی حیوانات اهلی مورد علاقه اش زیاد صحبت می کند یا ترجیح می دهد بیشتر در طبیعت باشد.

- رفتن به طبیعت و باغ وحش یا موزه های تاریخ طبیعی را دوست دارد.

-  به تشکیلات طبیعی توجه و دقت فراوان دارد.

- از مطالعه  ی اکولوژی طبیعت،گیاهان وحیوانات لذت می برد.

- در کلاس در مورد حقوق حیوانات یا حفاظت از کره ی زمین صحبت می کند.

- از انجام کارهایی مانند مشاهده ی پرندگان،جمع آوری پروانه ها وسایر حشرات و...لذت می برد.

- اغلب چیزهایی مانند حشرات،گل ها، برگ ها یا سایر چیزهای طبیعی را با خود به کلاس می برد.

- به موضوعاتی که مربوط به سیستم های زنده است بسیار علاقه مند است.

عوامل موثر بر پرورش هوش طبیعت گرا در دانش آموزان :

پیاده روی در طبیعت،اکواریوم ها،تراریوم ها (وسیه ای برای نگه داری حیوانات)،واکوسیستم های قابل حمل،باغبانی،آوردن حیوانات خانگی به کلاس،فیلم هایی از طبیعت،ابزار مطالعه ی طبیعت،ایستگاه هواشناسی کلاس،گیاهان به عنوان وسایل صحنه و... 

 *** در مورد هوش نهم(وجودی) وهوش دهم اطلاعات زیادی در دسترس نیست.

منبع اقتباسی:

1-آرمسترانگ، توماس،مترجم:صفری،مهشید،هوش های چندگانه در کلاس های درس ،انتشارات رشد،تهران:1383